Cây say (hay thường gọi là xay, xay nhung) là một loại cây ăn quả hoang dã và là một vị thuốc dân gian đặc trưng. Dưới đây là toàn bộ thông tin chi tiết và toàn diện về loài thực vật này. 
1. Tên gọi và Giải thích ý nghĩa
•    Tên tiếng Anh: Velvet Tamarind (Me nhung), Tamarind Plum. 
•    Tên khoa học: Dialium indum L. (đối với loài phổ biến ở Đông Nam Á) hoặc Dialium guineense Willd (đối với loài ở châu Phi), thuộc họ Đậu (Fabaceae). [
•    Tên Đông Y / Tên Trung Quốc: 黑绒 đậu (Hắc nhung đậu) hoặc 印度糖酸豆 (Ấn Độ đường toan đậu). (Lưu ý: Tránh nhầm lẫn với cây cối xay - Abutilon indicum hoặc cây cỏ sậy - Arundo donax).
•    Tên dân gian: Trái say, trái xay, xay nhung, quả nhung.
•    Giải thích tên gọi: Tên gọi "xay nhung" hay "velvet tamarind" xuất phát từ đặc điểm của lớp vỏ quả. Quả có lớp vỏ màu đen tuyền hoặc nâu đen, phủ một lớp lông tơ mịn màng, mềm mại như nhung. Từ "tamarind" (me) phản ánh vị chua ngọt của thịt quả rất giống với quả me

2. Mô tả hình thái, Phân bố, Thu hái và Chế biến
•    Mô tả hình thái:
o    Thân: Cây gỗ lớn, thân thẳng, tán lá rộng, chiều cao có thể đạt từ 25 – 45 mét trong tự nhiên. Gỗ cây rất cứng, chắc và có vân đẹp.
o    Lá: Lá kép lông chim sẻ, mọc so le, gồm từ 3 – 9 lá chét hình bầu dục hoặc hình trứng mũi mác.
o    Quả: Quả có hình bầu dục hơi bẹp, kích thước nhỏ khoảng 2 cm. Vỏ quả mỏng, giòn, màu đen hoặc nâu đen phủ lông nhung. Bên trong chứa lớp cơm (thịt quả) màu cam hoặc nâu đỏ, kết cấu xốp, khô xốp như bột hoặc dẻo, bao bọc 1–2 hạt dẹt phẳng. 
•    Phân bố: Loài Dialium indum phân bố chủ yếu tại khu vực Đông Nam Á (Thái Lan, Malaysia, Indonesia, và các vùng rừng núi miền Trung - Tây Nguyên Việt Nam như Ninh Thuận, Gia Lai). 
•    Thu hái & Chế biến: Quả say chín vào mùa hè (khoảng từ tháng 7 đến tháng 10). Người dân thu hái bằng cách hái nguyên chùm. Quả tươi có thể bảo quản nơi khô ráo từ 3–5 ngày. Để dùng lâu dài, người ta bóc vỏ lấy cùi phơi khô, ngâm rượu, hoặc đem rim đường, làm lắc muối ớt.

3. Thành phần hóa học và Vị thuốc
•    Thành phần hóa học:
o    Thịt quả: Giàu Vitamin C, Vitamin A, các khoáng chất (Canxi, Sắt, Magiê, Kali) và chất xơ. Chứa các axit hữu cơ (axit tartaric, axit citric) tạo vị chua.
o    Vỏ quả, lá và vỏ thân: Rất giàu các hợp chất chống oxy hóa mạnh bao gồm Phenolic, Flavonoid, Tannin, Saponin và Alkaloid. 
•    Tính vị (Có vị gì?): Thịt quả có vị chua chua, ngọt thanh, tính mát. Vỏ thân và rễ có vị chát, đắng nhẹ, tính bình. 
4. Công dụng, Cách dùng và Ứng dụng kinh tế
Theo Y học cổ truyền (Đông Y) & Dân gian Việt Nam
•    Công dụng: Thanh nhiệt, giải độc, sinh tân chỉ khát, nhuận tràng, và kích thích tiêu hóa.
•    Cách dùng: Ăn trực tiếp cùi quả tươi. Hoặc dùng quả say chín bóc vỏ ngâm với rượu trắng làm rượu thuốc (uống 1–2 ly nhỏ trước bữa ăn để kích thích ăn ngon miệng, bổ túc tiêu hóa). 
Theo Y học hiện đại & Nghiên cứu khoa học
•    Hỗ trợ tiêu hóa: Chất xơ dồi dào giúp ngăn ngừa táo bón, tối ưu hóa hệ vi sinh đường ruột. 
•    Kháng khuẩn & Chống viêm: Các nghiên cứu in vitro (trong phòng thí nghiệm) chứng minh chiết xuất từ lá và vỏ cây có khả năng ức chế một số vi khuẩn gây bệnh đường ruột và nhiễm trùng đường tiểu (như E. coli, Pseudomonas aeruginosa).
•    Chống oxy hóa, bảo vệ gan: Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất Dialium giúp giảm nồng độ men gan (AST, ALT), hỗ trợ bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương oxy hóa nhờ lượng flavonoid cao. 
Trong Y học dân gian của các bộ tộc trên thế giới (Đặc biệt là châu Phi)
Ở các bộ tộc Tây Phi (nơi loài Dialium guineense phát triển mạnh), cây say là một "kho thuốc":
•    Rễ và vỏ thân: Được sắc nước uống để trị tiêu chảy nặng, kiết lỵ, đau bụng kinh hoặc sốt rét.
•    Cành nhỏ/Vỏ cây: Các bộ tộc dùng cành cây nhỏ làm "que nhai" (chewing stick - một dạng bàn chải đánh răng tự nhiên) vì chất saponin và tannin trong vỏ giúp làm sạch mảng bám, trị đau răng và kháng khuẩn răng miệng.
•    Lá cây: Được nấu nước tắm hoặc xông để trị bệnh vàng da (jaundice) và sốt.
 

Ứng dụng kinh tế
•    Thực phẩm: Trái say là đặc sản có giá trị kinh tế cao, được chế biến thành nhiều món ăn vặt thương mại được ưa chuộng (say rim đường, say lắc muối ớt) mang lại thu nhập lớn cho người dân vùng núi.
•    Lâm nghiệp: Gỗ cây say (gỗ Keranji) cực kỳ nặng và bền, được ứng dụng trong xây dựng, đóng tàu thuyền hoặc làm đồ mỹ nghệ cao cấp. 
5. Tác dụng phụ, Độc tính và Lưu ý lâm sàng
•    Độc tính: Trái say hoàn toàn không có độc tính cấp tính ở liều lượng ăn uống thông thường. Tuy nhiên, hạt quả say rất cứng và không tiêu hóa được, tuyệt đối không được nuốt. 
•    Tác dụng phụ:
o    Do chứa hàm lượng axit tự nhiên cao, ăn quá nhiều say lúc đói có thể gây cồn cào ruột, kích ứng dạ dày.
o    Hàm lượng chất xơ cao và tính nhuận tràng có thể gây lỏng bụng hoặc tiêu chảy nếu ăn một lượng quá lớn cùng lúc. 
•    Cách bào chế dược liệu: Đối với vỏ thân hoặc lá, người ta thường thu hái quanh năm, rửa sạch, băm nhỏ rồi phơi hoặc sấy khô để sắc nước uống. 
6. Cách trồng và Vùng đất phát triển phù hợp
•    Nguồn gốc & Vùng đất phù hợp: Cây say có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới ẩm. Cây phát triển tốt nhất trên đất feralit, đất đỏ bazan hoặc đất thịt pha cát thoát nước tốt ở các vùng rừng nguyên sinh, thứ sinh chịu được mùa khô rõ rệt (như vùng duyên hải miền Trung hoặc Tây Nguyên Việt Nam). 
•    Cách trồng dược liệu:
o    Nhân giống: Chủ yếu bằng hạt trần hoặc phương pháp chiết cành. Hạt say có vỏ rất dày và cứng, trước khi gieo cần phải xử lý bằng cách ngâm nước ấm hoặc bấm nhẹ một đầu vỏ để hạt dễ nảy mầm.
o    Chăm sóc: Giai đoạn đầu cây con cần bóng râm nhẹ (cây chịu bóng giai đoạn nhỏ), khi trưởng thành cây cần hoàn toàn ánh sáng mặt trời (cây ưa sáng toàn phần). Cây say có thời gian sinh trưởng và cho quả rất dài (chu kỳ kiến thiết cơ bản lâu), do đó ít khi được trồng thuần loài quy mô công nghiệp mà chủ yếu được bảo tồn, thu hoạch tự nhiên hoặc trồng xen canh lâm nghiệp.